?skoçya, birle?me r?za sonucu olu?mu?, ?skoç parlamentosu fes

?skoçya, Birle?ik Krall?k içindeki
dört ülkeden (?ngiltere, Galler, Kuzey ?rlanda ve ?skoçya) biridir.   ?skoçya’n?n ayr?l?kç? hareketi özellikle
1970’li y?llarda h?z kazansa da bu duruma etken sebepler 18.yy ba?lar?na de?in
uzan?r. ?skoçya ba??ms?zl?k hareketi, karakteristi?i itibariyle “milliyetçi”
olmas?ndan ziyade ayr?l?kç?d?r. 1707 y?l?na de?in ?skoçya kendi parlamentosuna
sahip olan nispeten ba??ms?z bir ülkeydi. 1707 y?l?nda anla??lan Birlik Yasas?
(Act of Union) ile ?ngiltere ve ?skoçya parlamentolar? birle?me üzerine uzla??
sa?lam?? oldular. Bu birle?me ?skoçya’y? ve ?skoç ayr?l?kç? hareketini, Galler
ve ?rlanda örneklerinden ay?r?c? bir husustur. Nitekim bu birle?me r?za sonucu
olu?mu?, ?skoç parlamentosu fes edilmemi? kendi r?zas? sonucunda kendi
varl???na son verip, ?ngiliz parlamentosu ile birle?mi?tir.(Birch, 1989: 77).
Birle?me sonucu geçen üç y?l kadar süreye ra?men ?skoç halk?n?n asimile
olmamas? ve Galler halk? kadar ?ngiltere ve ?ngiliz’lere entegre olmamas? yine
bu r?za sonucu gerçekle?en Birlik Yasas? sonucudur. Birle?me her ne kadar ?skoç
meclisinin varl???n? ortadan kald?rsa da; ?skoç e?itim ve hukuk sistemi, ?skoç Kilisesi
gibi baz? önemli kurumlar?n?n varl???n? de?i?tirmedi. Bunlar ?skoçlar?n milli
kimliklerini güvende hissetmelerini sa?layan hususlar oldu. (Birch, 1989: 78).
Buna ilaveten birle?me ile olu?turulan yeni “Birlik” beraberinde etnik-üstü bir
kimlik geli?tirilmi?tir. “Britanyal?” kimli?i etnik-üstü yap?s? ile muhtelif
uluslar aras?nda üst yap? görevi üstlenmi?tir.

Kurumlar?n?n i?levine devam etmesi,
?skoçya’da yerelli?i bu süreç boyunca devam ettirdi. Britanya, Jakoben Frans?z
devletine k?yasla kültür standartla?t?rmas? ve sistematik asimilasyon gibi
de?erleri bünyesinde bar?nd?rm?yordu. (Paquin, 2007: 63)

19. yy sonlar?na gelindi?inde ise
modern devlet kavram?n?n de facto olarak geli?mesi ile merkez ve periferiler
aras?nda anla?mazl?klar ortaya ç?kmaya ba?lam??t?. 1870 E?itim Yasas? (The
Education Act of 1870) ba?lang?çta tek e?itim sistemi olarak dü?ünülse de
?skoçya’n?n farkl? yap?s? ve bu yap?n?n tehdit alg?lar? sebebiyle ?skoç E?itim
Yasas? (Scottish Education Act) ?eklinde revize edildi. (Keating, 1996: 234).
Devam?nda, 1885 y?l?nda ?skoç Ofisi (Scottish Office), ?skoçya’n?n yerel
yönetiminde söz sahibi olmak üzere kuruldu. ?skoç Ofisi 1999 y?l?nda ?skoç
parlamentosu yeniden faaliyet gösterinceye kadar ?skoçya’n?n yerel yönetiminde
süreç içinde geni? olarak artacak ?ekilde etki sahibi olmu?tur. (Keating, 1996:
234)

 

19.yy sonlar?ndan itibaren ise
?skoçya için parlamento istekleri olu?maya ba?lam??t?. “Home Ruling” ile yerel
bir meclis kurulmas? için yasa tasar?lar? 1920’lerde Birle?ik Krall?k parlamentosuna
iletilse de kabul görmedi. Bu geli?meler 1934 y?l?nda ?skoç Ulusal Partisi’nin
(SNP) kurulmas?na ön ayak oldu.  1930’lu
y?llarda ba??ms?zl?k kozunu kullanan parti bir 2.Dünya Sava?? s?ras?nda bir
tak?m ba?ar?lar elde etse de 1970’li y?llara kadar çok fazla etki sahibi
olamam??t?r. (Paquin, 2007: 64)

1960’l? y?llar?n sonu ve 70’li
y?llar ile artan vertikal demokratikle?me, ki?isel özgürlükler ve etkisi daha
fazla hissedilen küreselle?me sonucunda ?skoçya’da ba??ms?zl?k hareketini
h?zland?rd?. Bu dönemde artan ?skoç milliyetçili?i ile ?skoç Ofisi bölge
üzerinde daha fazla mahallî yönetime sahip oldu.  Buna mukabil 1979 y?l?nda ?skoçya’n?n
parlamentoya sahip olmas? için referandum düzenlendi. Seçmenin %59,1 ile “Evet”
demesine ra?men kat?l?m %40′?n alt?nda kal?nca referandum yürürlü?e girememi?
oldu. Fakat 1997 y?l?nda tekrar uygulanan referandum ile yeterli kat?l?m
sa?lan?p %74,3 leh sonucu ile ?skoçya (ve Galler) yerel parlamentosuna kavu?mu?
oldu. (Paquin, 2007: 66).

2013 sonunda ?skoç parlamentosundan
geçen ?skoç Ba??ms?zl?k Referandumu Akdi 
(Scottish Independence Referendum Act 2013) ile 18 Eylül 2014
Ba??ms?zl?k Referandum’u planlanm?? oldu. 18 Eylül 2014 tarihinde yap?lan
referandum ile % 55,30 Hay?r, %44,70 Evet sonucunda ?skoç seçmeni Birle?ik
Krall?k’tan ayr?lmama karar? alm??t?r. 1 2014
y?l?ndaki referandum sonucuna ra?men ?skoç ayr?l?kç? hareketi ba??ms?zl?k
iste?inden vazgeçmi? de?il. Özellikle Brexit sonucunda Birle?ik Krall?k ile
?skoç yerel yönetimi ve halk? ili?kileri yeniden gerilim sürecine girdi.  ?skoç Ulusal Partisi, Avrupa Birli?i’nden
ayr?lma yolundaki Birle?ik Krall?k ile yola devam etmek yerine Avrupa
Birli?i’ne yak?nl?k duymas? ikinci bir ?skoç Ba??ms?zl?k Referandumu
planlamas?n? gündeme getirmi? durumda.